1800-222-222
contact [at] mehbang.net

مِهبانگ ، بانگِ دانش و خرَد

برای حمایت از ما ، یکی از ما باشید
1 جولای 2015

سیاه‌چاله‌‌ی غول‌پیکر از خواب 26 ساله برمی‌خیزد

/
نوشته شده توسط
/
دیدگاه0

در طی 10 روز گذشته ماهواره ی انتگرال ESA انفجاری استثنایی از انرژی عظیم ایجاد شده توسط یک سیاه‌چاله را مشاهده کرده که در حال بلعیدن مواد از ستاره‌ی همدم خود است.

پرتوهایی ایکس و گاما نتایج رخدادهای عظیم مثل انفجارهای ستاره‌ای و سیاه‌چاله‌های در حال بلعیدن اطراف خود در کیهان هستند؛ و برخلاف ظاهر آرامش بخش آسمان شب از سوسو زدن ستارگانی که نورشان در عرض چند دقیقه تغییر می‌کند تا آن‌هایی که اندازه‌شان در زمان‌های مختلف طی چند سال یا چند دهه متفاوت است و با چشمان خود می‌بینیم، آسمان انرژی عظیمی از نمایش دینامیکی نور است.

Black_hole_with_stellar_companion
در 25 ژوئن 2015 تیمی از منجمان متخصص اشعه‌های ایکس و گاما به صحنه‌ی کیهان بازگشتند: v404 سیگنی سیستمی شامل یک سیاه‌چاله و یک ستاره که به دور یکدیگر در گردش هستند . موقعیت آن در کهکشان راه شیری در فاصله ی 8000 سال نوری است و در صورت فلکی ماکیان قو قرار گرفته است.
در این نوع از سیستم دوتایی مواد از ستاره ی میزبان به طرف سیاه‌چاله حرکت می‌کند و به شکل یک دیسک در اطراف سیاه‌چاله جمع می‌شود، جایی که در آن مواد به شدت پر حرارت و بسیار درخشان می‌شوند و قبل از فرورفتن به داخل سیاه‌چاله اشعه های x و فرابنفش را تولید می‌کنند.

اولین نشانه‌های فعالیت جدید در سیستم سیگنی v404 توسط تلسکوپ هشدار دهنده‌ی ماهواره ی سویفت ناسا ردیابی شد که انفجاری ناگهانی از اشعه‌ی گاما را ردیابی کرد. این مشاهدات بار دیگر توسط تلسکوپ اشعه‌ی ایکس انجام گرفت. مدتی بعد maxi(نظارت تصویر اشعه ی ایکس آسمان) بخشی از مدل تجربه‌ی ژاپنی در ایستگاه بین المللی فضایی اشعه‌ی ایکس را در همان قسمت از آسمان مشاهده کرد.
اریک کولکر دانشمند پروژه ی اینتگرال ESA : “رفتار این منبع انرژی در حال حاضر عجیب و غیر عادی است با تکانه های نوری که کمتر از هر یک ساعت یکبار تکرار می‌شوند. پدیده‌ای که به ندرت در سیستم های سیاه‌چاله ای دیگر مشاهده می‌شود.”
” در حال حاضر این روشن‌ترین جرم در آسمان طیف اشعه‌ی ایکس محسوب می‌شود و حدود 50 بار روشن‌تر از سحابی خرچنگ که یکی از روشن‌ترین اجرام در آسمان محسوب می‌شود، است. ”
سیستم سیاهچاله‌ای v404 سیگنی از سال 1989 تاکنون در این حد روشن و فعال نبوده است از زمانی که با ماهواره ی x ری ژاپنی کینگار در ایستگاه فضایی میر رصد شد.

تلاطم و انفجار در سیستم سیگنی v404 در مطالعات سیاهچاله ای پدیده ای مهم بود و منجمان می‌دانستند که تنها تعداد انگشت شماری از اجرام می‌توانند سیاه‌چاله باشند و سیگانی v404 یکی از قانع کننده‌ترین کاندیدها بود.
چند سال بعد از انفجار سال 1989 زمانی که سیستم به حالت آرام‌تری رسید منجمان توانستند ستاره ی همدم این سیستم را مشاهده کنند که به علت فعالیت های شدید سیستم قابل شناسایی نبود.
ستاره در حدود نصف خورشید جرم دارد و از طریق مطالعه‌ی حرکات نسبی 2 جرم در این سیستم دوتایی مشخص شده است که همدم دیگر این سیستم یک سیاه‌چاله در حدود 12 مرتبه سنگین‌تر از خورشید باید باشد.
در آن زمان منجمان آرشیو اطلاعات تلسکوپ‌های اپتیکی را در طی 12 سال بررسی کردند و 2 انفجار قبلی گذشته را یافتند یکی در سال 1938 و دیگری در سال 1956.

اوج فعالیت‌های این سیستم معمولن هر سه دهه یکبار رخ می‌دهد و به نظر می‌رسد علت آن جمع شدن تدریجی مواد در دیسک چرخنده ی اطراف سیاه‌چاله و در نهایت رسیدن به نقطه‌ی اوج و تغییر روند تغذیه‌ سیاه‌چاله می‌باشد.
از زمان تشخیص اولین انفجار در 16 ژوئن توسط ماهواره‌ی سوییفت سیستم سیگانی بسیار فعال بوده و منجمان را بسیار مشغول کرده است. در طی هفته ی گذشته تیم های مختلف در اطراف دنیا بیش از 20 گزارش نجومی و دیگر اطلاعات رصدی را منتشر کرده و پیشرفت‌های رصدی خود را در طول موج‌های مختلف به اشتراک گذاشتند.
تنها تعدا انگشت شماری از سیستم های دوتایی سیاهچاله‌ای وجود دارند که در طول موج های مختلف شناسایی و ردیابی شده اند و مورد انفجارهای سیگنی v404 شانسی نادر برای مطالعه و مشاهده ی این نوع سیستم ها میباشد.
پیتر کرستمر مدیر پروژه ی اینتگرال ESA : ما تمامی وقت خود را صرف مطالعه ی این منبع انرژی در طی هفته ی گذشته کرده ایم و تا اوایل جولای به کار خود ادامه خواهیم داد.
نتایج مشاهدات به زودی در دسترس عموم قرار خواهد گرفت و منجمان میتوانند از این اطلاعات برای بررسی بیشتر این جرم نادر استفاده کنند؛ همچنین ممکن است از این اطلاعات اینتگرال برای ردیابی وتشخیص قطبش اشعه های گاما و ایکس استفاده کنند.

منبع : +  
مترجم : آیدا صفری

ارسال پاسخ

مجموعه‌ی کامل کلاس‌ها و سمینارها بزودی در بخش محصولات در دسترس قرار خواهد گرفت! رد کردن